Hiện nay thời tiết diễn biến phức tạp, làm giảm sức đề kháng của đàn vật nuôi. Trong thời gian tới, thời tiết chuyển mùa tạo điều kiện thuận lợi cho phát sinh, lây lan các dịch bệnh nguy hiểm ở động vật gây thiệt hại lớn về kinh tế.

Để chủ động phòng, chống dịch bệnh ở gia súc, gia cầm và phòng dại, thực hiện Kế hoạch của tỉnh, hàng năm xã Ngân Sơn triển khai tiêm vắc xin phòng bệnh cho đàn gia súc, đàn chó là 2 đợt/năm.

Đợt I triển khai từ tháng 3 đến tháng 4;

Đợt II triển khai từ tháng 9 đến tháng 10 hàng năm và sẽ triển khai đồng loạt trên địa bàn toàn xã.

Việc phòng bệnh cho vật nuôi hiện nay là một điều vô cùng quan trọng và nó trở thành một công tác không thể thiếu trong quy trình chăn nuôi.

Ở đâu còn bệnh truyền nhiễm lưu hành thì ở đó sản phẩm chăn nuôi sẽ bị đe dọa ngừng lưu thông, vậy sử dụng vắc xin phòng bệnh cho vật nuôi là biện pháp tốt nhất để đảm bảo cho nền chăn nuôi phát triển bền vững và an toàn. Điều quan trọng hơn nữa là làm tốt công tác tiêm phòng và phòng chống dịch bệnh động vật sẽ giúp con người tránh được những hiểm họa của các dịch, bệnh trên động vật có khả năng lây sang người như cúm gia cầm, bệnh dại, nhiệt thán.

Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy đàn gia súc, gia cầm được tiêm đúng, tiêm đủ các loại vắc xin theo đúng yêu cầu sẽ có tác dụng miễn dịch chống lại các dịch bệnh, giảm thiệt hại kinh tế do gia súc, gia cầm ốm chết và bị tiêu hủy do dịch, góp phần bảo vệ sức khỏe của người dân và cả cộng đồng.

Việc chấp hành tiêm vắc xin phòng bệnh cho đàn gia súc, gia cầm là quy định bắt buộc của Nhà Nước đối với mỗi cá nhân, tổ chức có chăn nuôi gia súc, gia cầm; Các hành vi không quản lý được vật nuôi, không chấp hành quy định tiêm phòng, làm phát sinh dịch bệnh nguy hiểm ở gia súc, gia cầm trên địa bàn xã phải chịu trách nhiệm theo Luật chăn nuôi, Luật thú y và các quy định hiện hành.

Vì vậy, mỗi người dân cần nâng cao ý thức trách nhiệm chấp hành công tác tiêm vắc xin phòng bệnh cho đàn gia súc, gia cầm; thực hiện phương châm “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Chủ động theo dõi lịch tiêm phòng của các thôn, khu để hỗ trợ bắt giữ gia súc, gia cầm phục vụ tiêm phòng bảo đảm cho đàn gia súc, gia cầm được tiêm đúng, tiêm đủ vắc xin theo quy định.

Sau đây, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Ngân Sơn xin giới thiệu một số nội dung về tiêm phòng vắc xin phòng dịch bệnh cho đàn gia súc, gia cẩm: 

I. VẮC XIN VÀ TÁC DỤNG CỦA VIỆC TIÊM PHÒNG VẮC XIN CHO GIA SÚC, GIA CẦM

1. Khái niệm vắc xin:

- Vắc xin là những chế phẩm sinh học chứa mầm bệnh (là vi rút, vi khuẩn,…) nhưng đã được làm yếu hoặc giết chết, sau khi tiêm chủng vào cơ thể gia súc, gia cầm sẽ kích thích cơ thể sản sinh ra kháng thể đặc hiệu để chống lại bệnh.

- Có 2 loại vắc xin:

+ Vắc xin nhược độc (Vắc xin sống): Sản xuất từ mầm bệnh đã được làm suy yếu, sau khi tiêm chủng vào sẽ không gây bệnh mà kích thích cơ thể sản sinh ra kháng thể đặc hiệu, loại vắc xin này tạo miễn dịch sớm nhưng độ dài miễn dịch thường ngắn.

+ Vắc xin vô hoạt (vắc xin chết): Sản xuất từ mầm bệnh đã bị giết chết, loại vắc xin này tạo miễn dịch chậm nhưng độ dài miễn dịch thường kéo dài, dùng an toàn hơn vắc xin nhược độc.

2. Nguyên tắc cơ bản khi dùng vắc xin:

- Sử dụng:

+ Dùng vắc xin phải đủ liều, đúng lịch theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc cán bộ chuyên môn.

+ Phải lắc kỹ lọ vắc xin trước khi dùng, nhất là các loại vắc xin chết. Vắc xin đông khô phải pha bằng dung dịch kèm vắc xin như: nước muối sinh lý 0,9% vô trùng hoặc nước cất.

+ Tiêm vắc xin phải đúng vị trí, đủ độ sâu. Vắc xin đã pha hoặc đã cắm kim tiêm nên dùng càng sớm càng tốt, nếu thừa phải huỷ, không dùng quá 24 giờ.

+ Không vứt bừa bãi chai, lọ đựng vắc xin; kim tiêm.

- Bảo quản, vận chuyển:

Vận chuyển vắc xin phải có hộp xốp, có đá lạnh bảo quản. Không cho quá nhiều nước đá cục vào hộp xốp làm vắc xin đông thành đá, nên có bông hoặc vải ngăn cách vắc xin với đá. Bảo quản từ 2⁰C-8⁰C, tránh ánh nắng chiếu trực tiếp vào vắc xin.

3. Cơ chế tạo miễn dịch sau khi tiêm phòng:

- Sau khi tiêm vắc xin được 2-3 tuần thì cơ thể gia súc, gia cầm mới có miễn dịch. Tức là sau khi tiêm phòng 2-3 tuần cơ thể mới có khả năng chống lại bệnh được bệnh đó. Do đó, trong thời gian 2-3 tuần sau khi tiêm vắc xin cơ thể gia súc, gia cầm vẫn có thể mắc bệnh và phát bệnh. Hiện tượng này có thể dẫn đến những nhận định sai lầm cho rằng vắc xin không có hiệu lực hoặc vắc xin gây ra phản ứng hoặc vắc xin gây ra bệnh.

Ví dụ: Trâu, bò được tiêm vắc xin tụ huyết trùng sau 2-3 tuần vắc xin mới có tác dụng miễn dịch khi đó nếu có mầm bệnh tụ huyết trùng xâm nhập vào cơ thể trâu, bò được tiêm phòng sẽ có khả năng chống lại mầm bệnh và trâu, bò sẽ không bị bệnh tụ huyết trùng.

- Mỗi loại vắc xin chỉ phòng được một loại bệnh nhất định. Ví dụ: tiêm phòng vắc xin tụ huyết trùng cho trâu, bò thì trâu, bò chỉ phòng được bệnh tụ huyết trùng chứ không phòng được bệnh lở mồm long móng, bệnh ung khí thán,... Do đó, mỗi lần tiêm phòng phải tiêm đầy đủ các loại vắc xin theo quy định như: vắc xin tụ huyết trùng, lở mồm long móng, vắc xin ung khí thán,… đối với trâu, bò.

Một số hộ chăn nuôi khi tiêm phòng chỉ tiêm 1 loại vắc xin đến khi xảy ra dịch lại phát biểu: “nhà tôi tiêm phòng nhưng vẫn bị bệnh” là không đúng và không có cơ sở.Vì hộ anh A chỉ tiêm phòng vắc xin bệnh tụ huyết trùng cho đàn trâu, bò thì trâu, bò nhà anh A vẫn có thể mắc các bệnh truyền nhiễm khác như: lở mồm long móng, ung khí thán,…

- Mỗi vắc xin chỉ có thời gian miễn dịch nhất định: Ví dụ: vắc xin tụ huyết trùng, lở mồm long móng, ung khí thán trâu, bò chỉ tạo được miễn dịch được 6 tháng sau khi tiêm. Hết thời gian 6 tháng trâu, bò vẫn có thể mắc bệnh vì đã hết thời gian miễn dịch. Do đó, mỗi năm phải thực hiện việc tiêm phòng đầy đủ 2 đợt (đợt I: tháng 3, tháng 4; đợt II vào tháng 9, tháng 10 hàng năm).

* Chú ý: Động vật đang ủ bệnh, gầy yếu thì tiêm vắc xin vào sẽ làm cho bệnh phát ra nhanh hơn vì bản chất của vắc xin cũng là mầm bệnh. Do đó, chỉ tiêm phòng vắc xin cho con vật đang khoẻ mạnh.

Ngoài tiêm phòng vắc xin các hộ chăn nuôi phải thường xuyên vệ sinh chuồng trại sạch sẽ; định kỳ phun thuốc khử trùng tiêu độc chuồng trại, khu vực chăn thả; định kỳ tẩy giun, sán 02 lần/ 01 năm. Tiêm tẩy ký sinh trùng đường máu đối với những con gầy, yếu nghi mắc ký sinh trùng đường máu.

II. MỘT SỐ CÂU HỎI THƯỜNG GẶP KHI THỰC HIỆN CÔNG TÁC TIÊM PHÒNG VẮC XIN ĐỊNH KỲ CHO ĐÀN VẬT NUÔI

1. Bệnh dại lây từ chó sang người như thế nào?

- Bệnh dại lây từ nước dãi của chó sang vết thương hở trên da người, việc này chủ yếu do chó dại cắn người và vi rút dại lây từ nước dãi của chó sang.

- Người giết mổ chó cũng có nguy cơ nhiễm bệnh khi vi rút dại lây từ nước dãi của chó sang vết thương hở hay khi họ tiếp xúc với phần não tế bào thần kinh của chó.

2. Vì sao bệnh dại lại rất nguy hiểm với người?

- Khi người đã lên cơn dại thì không thể chữa được.

- Người bị chó dại hay chó nghi mắc dại cắn mà không đi tiêm vắc xin kịp thời và tiêm không đủ liều thì có thể chết vì bệnh dại.

3. Làm thế nào để phòng dại cho chó và tránh lây sang người?

Hình ảnh: Tiêm phòng vắc xin phòng bệnh Dại cho chó

- Gia đình nuôi chó phải đăng ký với trưởng thôn, khu để chó được theo dõi và tiêm phòng vắc xin dại.

- Cách tốt nhất để phòng tránh bệnh dại lây từ chó sang chó và sang người là tiêm phòng bệnh dại hàng năm cho chó.

- Không nên thả rông mà cần xích nhốt chó lại để phòng tránh lây nhiễm bệnh dại từ con chó khác.

- Khi dắt chó ra nơi công cộng phải có dây xích và rọ mõm đề phòng chó cắn nhau và cắn người.

4. Người bị chó cắn cần phải làm gì?

Không hoảng hốt, làm tất cả các bước sau để phòng chống nhiễm dại:

- Rửa ngay vết cắn với xà phòng dưới vòi nước chảy liên tục trong vòng 15 phút. Nếu không có xà phòng hãy rửa ngay vết cắn bằng vòi nước đây là biện pháp sơ cứu hiệu quả nhất phòng chống bệnh dại.

- Sát trùng vết cắn với thuốc sát trùng như còn y tế, cồn I ốt nếu có.

- Đến ngay trung tâm y tế gần nhất để được tư vấn, tiêm phòng dại kịp thời.

- Hạn chế làm dập vết thương và không băng kín vết thương.

- Tuyệt đối không tự chữa và nhờ thầy lang khám chữa.

5. Chủ nuôi chó cần làm gì khi chó nhà cắn người?

- Cố gắng bắt chó để xích hay nhốt vào chuồng nếu có thể làm được việc này an toàn.

- Thông báo ngay cho thú y xã và trưởng thôn, khu để giúp bắt chó lại.

- Không động chạm vào chó để đảm bảo bạn được an toàn trong khi chờ cán bộ thú y tới.

- Giúp đỡ người bị chó cắn tới trung tâm ý tế để được tư vấn và tiêm phòng.

6. Cần làm gì để phòng bệnh Viêm da nổi cục trên đàn trâu, bò?

- Trâu, bò cần được tiêm phòng vắc xin viêm da nổi cục. Vắc xin có thể bảo vệ gia súc sau khi tiêm phòng 3 tuần.

- Gia súc cần được tiêm phòng trước khi cả đàn bị nhiễm bệnh. Một số ít trường hợp gia súc có phản ứng phụ được quan sát thấy sau khi tiêm vắc xin:

+ Sưng tại vị trí tiêm nhưng sẽ biến mất trong vòng 1-2 tuần.

+ Sốt nhẹ trong thời gian ngắn, có thể dẫn đến giảm lượng sữa

+ Một số ít loại vắc xin có thể gây ra nốt sần, cục u nhỏ trên cơ thẻ hoặc bầu vú trong thời gian ngắn.

- Tăng cường công tác chăm sóc nuôi dưỡng, bổ sung thức ăn, khoáng chất để nâng cao sức đề kháng cho đàn vật nuôi.

- Thường xuyên vệ sinh chuồng trại và bãi chăn thả, sử dụng thuốc chống côn trùng bằng cách nhúng, xịt hoặc sử dụng các sản phẩm tại chỗ. Không để nước tù đọng, phân rác ô nhiễm để côn trùng không có cơ hội sinh sản.

- Chỉ mua con giống từ nơi tin cậy, gia súc mới nhập đàn cần được kiểm tra trước khi vận chuyển và cần được cách ly trong khoảng 28 ngày. Trong thời gian dịch sảy ra tại khu vực không nhập thêm gia súc mới.

- Hạn chế khách tham quan trang trại. Tất cả các phương tiện, thiệt bị và ủng của du khách phải được làm sạch một cách phù hợp trước khi vào trại hoặc sử dụng bao giày.

7. Có phải tiêm vắc xin vào trâu, bò sẽ gầy yếu không?

Chưa có cơ sở khoa học nào chứng minh là tiêm vắc xin vào trâu bò sẽ gầy yếu. Sau tiêm vắc xin tuỳ cơ địa của từng con có thể xảy ra một số phản ứng như: sưng tại vị trí tiêm, mệt mỏi, sốt nhẹ trong thời gian ngắn sau 2-3 ngày con vật sẽ trở lại bình thường. Vì vậy, để hạn chế những phản ứng trên trong thời gian tiêm phòng các hộ chăn nuôi nên bổ sung thức ăn, nước uống đầy đủ chất dinh dưỡng, cho trâu bò nghỉ ngơi, tránh làm việc nặng.

Gia súc gầy yếu tại địa bàn xã Ngân Sơn chủ yếu là do: các hộ chăn nuôi chưa chủ động thức ăn cho đàn vật nuôi, phụ thuộc vào nguồn thức ăn tự nhiên, khi thức ăn tự nhiên khan hiếm sẽ gầy. Đồng thời cũng chưa quan tâm phòng các bệnh khác như: bệnh giun sán, bệnh ký sinh trùng cho đàn vật nuôi,…Đó là những nguyên nhân gây ra tình trạng vật nuôi gầy yếu.

8. Trâu, bò có chửa; trâu bò đang nuôi con nhỏ có tiêm vắc xin được không?

- Theo khuyến cáo của nhà sản xuất vắc xin trâu, bò chửa, trâu bò nuôi con nhỏ vẫn tiêm vắc xin bình thường trừ trâu, bò chửa ở giai đoạn đầu với giai đoạn cuối (2 tháng đầu do thai vào tủ cung còn lỏng lẻo, 2 tháng cuối do thai to, con vật nặng nề). Việc tiêm phòng vắc xin cho trâu, bò chửa sẽ tạo miễn dịch phòng bệnh cho cả mẹ và con con.

- Tuy nhiên đối với gia súc mang thai và nuôi con nhỏ khi tiêm phòng cần làm gióng (tốt nhất) hoặc buộc dây thừng chắc chắn để cán bộ thú y tiêm nhẹ nhàng, không gây hoang mang con vật, không để sợ hãi, xô ngã, giẫm đạp lên nhau gây xảy thai về mặt cơ học. Trâu bò đang chửa, trâu bò đang nuôi con nhỏ thường có sức đề kháng kém hơn và đáp ứng miễn dịch có thể sẽ lâu hơn so với đối tượng khác. Do vậy, sau khi tiêm phòng bắt buộc xong các hộ chăn nuôi phải tăng cường công tác chăm sóc và nuôi dưỡng tốt hơn các đối tường khác để trâu bò chửa và nuôi con nhỏ đáp ứng miễn dịch, phòng bệnh tốt.

9. Người nuôi lợn cần làm gì để phòng bệnh DTLCP?

- Phòng bệnh bằng vắc xin Dịch tả lợn Châu phi.

Hiện nay Việt Nam đã có vắc xin phòng bệnh DTLCP. Có 2 loại vắc xin phòng bệnh DTLCP:

v Vắc xin NAVET-ASFVAC do Công ty CP Thuốc thú y Trung ương Navetco nghiên cứu, sản xuất.

v Vắc xin AVAC ASF LIVE do Công ty CP AVAC Việt Nam nghiên cứu, sản xuất.

ü Loại vắc xin: vắc xin sống, nhược độc, đông khô.

ü Được tiêm: Dùng gây miễn dịch chủ động phòng bệnh DTLCP cho lợn khỏe mạnh từ 4 tuần tuổi trở lên, (lợn cai sữa, lợn thịt và lợn hậu bị). Độ dài miễn dịch: 5 tháng.

ü Không được tiêm: Cho lợn nái mang thai, nái đang nuôi con và đực giống. Không tiêm cho lợn có thể trạng yếu, đang sốt, bị bệnh mãn tính và phát triển không bình thường.

ü Liều dùng, cách pha vắc xin:

- Liều dùng: Tiêm 01 liều vắc xin duy nhất cho mỗi lợn thịt từ 4 tuần tuổi trở lên (pha đủ lượng 2ml/con).

- Cách pha vắc xin: 1 liều vắc xin khi dùng cần được pha với dung dịch pha vắc xin vô trùng đã làm lạnh sao cho đủ 2ml dung dịch để tiêm phòng cho 01 con (2ml/con). Vắc xin đã pha phải sử dụng hết vắc xin trong 4-5 giờ (Vắc xin NAVET-ASF); trong vòng 2 giờ (Vắc xin AVAC ASF LIVE).

Cách tráng lọ để lấy được hết lượng vắc xin trong lọ đựng: Lấy 2 - 3ml dung dịch pha chuyển vào lọ vắc xin và lắc đều cho đến khi tan hết, lấy hết vắc xin đã pha chuyển vào lọ nước pha. Tiếp tục lấy 2-3ml dung dịch pha chuyển vào lọ vắc xin để tráng vắc xin, lấy hết vắc xin vừa được tráng chuyển vào lọ dung dịch pha.

Đường tiêm, vị trí tiêm: Tiêm bắp sau gốc tai. Lật úp tai lợn về phía trước, tiêm cách gốc tai từ 2-3cm.

- Cải tạo nâng cấp chuồng nuôi, bảo đảm tách biệt với nhà ở; dễ vệ sinh sát trùng, có giải pháp ngăn chặn côn trùng, ruồi, muỗi, gián, chuột.... để tránh mang mầm bệnh vào chuồng nuôi.

- Hằng ngày vệ sinh sạch sẽ chuồng nuôi; phun thuốc sát trùng, tiêu độc định kỳ bằng hóa chất hoặc vôi bột trong và ngoài chuồng nuôi, trại, áp dụng biện pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi lợn.

- Mua lợn giống có nguồn gốc rõ ràng, tin cậy và nuôi cách ly 2-3 tuần trước khi cho nhập đàn.

- Bổ sung dinh dưỡng, khoáng chất nâng cao sức đề kháng cho lợn.

- Khi thấy lợn bị bệnh, nghi bị bệnh phải báo ngay cho chính quyền địa phương, nhân viên thú y hoặc cơ quan thú y nơi gần nhất; áp dụng các biện pháp xử lý ổ dịch theo hướng dẫn của cơ quan thú y.

Người nuôi lợn cần thực hiện 5 “không”

1. Không dấu dịch

2. Không mua bán, vận chuyển lợn bệnh, lợn chết

3. Không giết mổ, tiêu thụ lợn bệnh, lợn chết

4. Không vứt xác lợn chết ra môi trường

5. Không tận dụng thức ăn dư thừa chưa qua xử lý nhiệt để nuôi lợn.

                                                                                                        Nguồn: Xuân Huế (t/h)